Kolayca toz haline getirilebilen sarımsı beyaz renkli kırılgan bir metal. (simgesi Bi olan element)

            Dermatol. Bizmut zıhı, kas içine yapılan bizmut tuzu iğneleriyle tedavi olan hastaların diş etlerinin çevresinde oluşabilen koyu renkli çizgi.

 Kuantum Kuramı, 20. yy'ın büyük kuramlarından biridir. Kuantum ne demektir?  Kuantum kuramı, nedensellik kavramını,yani determinizmi nasıl etkilemiştir? Elektron nedir,bir parçacık mı,bir dalga mıdır? Yoksa her ikisi midir?  Işık nedir?  Bir parçacık (foton) sağanağı mıdır, elektromanyetik bir dalga yayılması mıdır? Einstein, kuantum kuramının kurucuları arasında bulunduğu halde, sonradan neden ve nasıl bu kurama karşı çıkmıştır? Einstein, 1930 Solvay konferansına nasıl bir düşünce deneyi ile geldi? Ona "Einstein,senin adına utanıyorum. Çünkü yeni kuantum kuramına senin karşıtlarının görelilik kuramına karşı ortaya koydukları kanıtlarla karşı çıkıyorsun" diyen dostu kimdir? EPR Deneyi, kuantum kuramının eksik olduğunu göstermiş midir?Yine kuantum kuramının kurucularından Erwin Schrödinger, "Schrödinger' in Kedisi" diye ünlenen düşünce deneyi ile bu kurama neden ve nasıl karşı çıkmıştır? Kuantum kuramı, deneylerle test edilmiş midir? Karadeliklerin gönülsüz babası kimdir? Belirsizlik ilkesi nedir? Bu ilke araçlarımızın yetersizliğinin bir sonucu mudur? Her şeyi bilebilir miyiz?Bir gizemli sayı daha:1/137'nin anlamı nedir?

   Sizleri, bir kısmını buraya sıraladığım soruların yanıtı için atom ve moleküller dünyasında bir gezintiye çağırıyorum.   Bu atomaltı dünya (mikrodünya), makrokosmos kadar çeşitli, ilginç, renkli, neşeli, kafa karıştırıcı ve heyecan verici... Aşağıdaki açıklamaları yazarken kaynaklar bölümünde belirttiğim eserlerden neredeyse tümüyle alıntılar yaptım. Benim yaptığım, zaman zaman araya girerek yazarlığı hepten kaynakların yazarlarına kaptırma endişemi gidermek oldu!. Örneğin Belirsizlik ilkesini Hawking'e, olasılık ve belirsizlik açısından doğayı Feynman'a anlattıracağım. Bohr ile Einstein'nin Solvay Konferanslarındaki tartışmalarını ve o yılların  iklimini W. Heisenberg bize sunacak. Yani kuramı, ustalarından dinleyeceğiz.

   Kimya derslerinden bilir misiniz? Tüm maddeler atomlardan ve her bir atom da pozitif elektrikle yüklü bir çekirdek ve negatif yüklü elektronlardan oluşur. O halde, çok küçük atomik ölçekte kütle, atomik kütlelere karşılık gelen kesikli niceliklerden oluşur. Yani modern fizik dilinde kütlenin kuantumlanmış olduğu söylenir. Enerji içeren pek çok nicelik de kuantumlanmıştır. Enerjinin kuantumlu tabiatı özellikle atom ve atomaltı dünyada ortaya çıkar.

1997 yılının Şubat 22’sinden itibaren İskoçya’nın Edinburg kentinde biyoteknoloji alanında tuhaf bir gelişme kaydedildiği, “Dünyanın Sonu”, “Frankenstein” gibi ifadeleri de içeren dedikodular dolaşmaya başladı. Konu basına bir şekilde sızmıştı. Basın ise olayı olabildiğince abartmaya başlamıştı. Fakat Roslin Enstitüsünden Dr.Wilmut ve ekibi rahat gözüküyordu.

         Öncelikle klonlamanın teorik olarak ne olduğunu söyleyelim. Klonlama, yetişkin bir canlıdan alınan herhangi bir somatik (bedene ait) hücrenin kullanılmasıyla canlının genetik ikizinin yaratılmasını öngörüyor. Fakat teoride olan klonlamanın gerçekleşeceğine kimse inanmıyordu. Dr. Wilmut ve ekibi ise bunu başardı. Dr. Wilmut’un gerçekleştirdiği başarı şöyle özetlenebilir: Yetişkin bir koyundan alınan somatik bir hücrenin çekirdeğini dahice bir yöntemle, başka bir koyuna ait, çekirdeği alınmış bir yumurtaya yerleştirmek ve bilinen "tüp bebek" yöntemiyle yeni bir koyuna yaşam vermek.

          PPL şirketi ve Roslin Enstitüsü’nün çalışmaları, geçmişi çok eskilere dayanan ve önemli gelişmelerin kaydedildiği bir alan olan transjenik (gen aktarılmasıyla ilgili) araştırmaların bir üst aşamaya, nükleer transfer (çekirdek aktarılması) evresine doğru ilerletilmesinden başka birşey değil. Yıllardır başarıyla sürdürülen transjenik çalışmalarda tek boynuzlu keçi, üç bacaklı tavuk gibi görünüşte çarpıcı, yararı kısıtlı çalışmaların yanı sıra, insan proteinlerinin hayvanlara ürettirilmesi gibi, modern tıp için çığır açıcı sayılabilecek başarılar kaydedildi. Son gelişmelere imzasını atan ekip, daha önce insan bünyesince üretilen molekülleri gen transferi yöntemiyle bir koyuna ürettirmeyi başarmıştı. Söz konusu deneyde gerek duyulan moleküllerin koyunun tüm hücrelerinde değil, sadece süt bezlerinde sentezlenmesinin sağlanması, koyunun "ilaç fabrikası" olarak değerlendirilmesini beraberinde getiriyordu. Dolly başarısının en önemli potansiyel yararı da bununla ilgili zaten. Gen transferi yöntemiyle, istediğiniz maddeyi sentezleyebilen bir canlıya sahip olduğunuzda, madde verimini artırmak üzere aynı süreci zaman ve para harcayarak yinelemeye çabalamak yerine elinizdeki canlının genetik ikizlerini yaratabilirseniz, ticari değer arz edebilecek miktarda ilaç hammaddesi üretimine geçebilirsiniz. Elinizde birkaç on tane genetik özdeş canlı biriktikten sonra, bu küçük sürüyü doğal yollardan üremeye bırakacak olursanız, hem "yatırımınız" kendi kendine büyüyecek, hem de genetik çeşitlilik yeniden oluşmaya başlayacağından, tek bir virüs tipinin tüm "fabrikayı" yok etmesinin önünü alacaksınız demektir.

Sabit  basınçta soğutulan nemli havanın içerdiği su buharının yoğunlaşmaya başladığı  sıcaklığa çiğ noktası denir.

Çiğ noktası belirlenmesi için su buharı ve kuru hava karışımının sabit basınçta soğutulması  gerekir.

V  = karışımın özgül hacmi

1. Mutlak (Özgül) Nem

1 m³ havanın  içerdiği su buharı miktarının  kuru hava miktarı oranına denir.  Buna göre  mutlak nemi (1 kg) kuru havanın içerdiği su buharı miktarı olarak ta tanımlamak mümkündür. 

1 m³ nemli havanın içerdiği su buharının ağırlığına (gs) kuru havanın ağırlığına (gh) ve mutlak nemi de x ile gösterirsek   olur.

Nemli havayı oluşturan elemanlardan  su buharının kısmi basıncı çok düşüktür.

İnsan doğasından gelen zayıf bir yanı vardır. Bu da rahat olmak istemesidir. Çok sıcak veya çok soğuk, çok nemli veya çok kuru olmayan bir ortamda yaşamak ister. Fakat bu koşulları sağlamak kolay değildir.  Çünkü insan vücudunun  rahat edebileceği koşullarla, ,iklim şartları genellikle birbiri ile uyuşmaz. İnsan vücudunun rahat edebileceği koşulların kısacası konforun sağlanması, sıcak ve nem gibi bazı değişkenleri sürekli denetim altında tutmayı gerektirir. Mühendislerin görevi; insanları rahat ettirmektir.

İnsanların bir bölgenin iklimini değiştiremeyeceklerini anlamaları uzun süre almadı  yapabilecekleri sadece ev veya işyeri gibi sınırlı bir kapalı alanın hacmin iklim koşullarını değiştirebilmekti. Geçmişte bu gereksinim şömine  veya soba gibi basit ısıtma sistemleriyle  sağlandı. Günümüzde ise ısıtma, soğutma, nemlendirme nem alma, temizleme  hatta koku giderme gibi işlemleri yapan, başka bir deyişle  bir ortamın havasını insanların isteklerine göre düzenleyen, gelişmiş iklimlendirme sistemleri vardır. İklimlendirme sistemleri insan vücudunun gereksinimlerini sağlamak için tasarlanır, bu nedenle insan vücudunun termodinamikle ilgili yönlerini bilmekte yarar vardır.  İnsan vücudu, yakıtı yediğimiz besinler olan  bir ısı makinesidir. Sürekli çalışan her ısı makinesi gibi, insan vücudu da artık ısısını bir ortama  (çevreye) vermek zorundadır. İnsan vücudunun çevreye verdiği ısı yaptığı işe göre değişir.  Yetişkin bir erkek için ortalama değerler, uyurken 87 Watt, dinlenirken veya masa başında iş yaparken 115 Watt, ağır bedensel iş yaparken 440 Watt`tır. Yetişkin bir kadın için ortalama değerler   daha azdır. Aradaki fark, vücut sıcaklığından değil büyüklüğünden gelmektedir.  Sağlıklı bir insanın iç sıcaklığı 37° C dolaylarında sabittir. İnsan vücudu, atık ısısını çevreye kolaylıkla verebileceği durumlarda rahat eder.

Isı geçişi sıcaklık farkıyla orantılıdır.  Bu nedenle soğuk ortamlarda, vücut çevreye her zaman verdiğinden daha çok ısı verir.  Böyle durumlarda vücut enerji kaybını azaltmak  için  deriye yakın bölgelerde kan dolaşımını  azaltır, buna bağlı olarak, normal olarak 340° C olan deri sıcaklığı ve ısı geçişi de azalır.  Deri sıcaklığının düşmesi insanı rahatsız eder. Örneğin ellerde deri sıcaklığı 100° C düştüğü zaman acı hissedilir.   İnsan vücudundan ısı kaybı, fazla giyinerek, başka bir deyişle yalıtım yapılarak veya hareket edip vücut içinde enerji üreterek azaltılabilir. Örneğin ; 10° C sıcaklıktaki bir odada, kışlık giysileriyle oturan bir adamın konfor düzeyi -23° C sıcaklıkta orta ağırlıkta  iş yapan bir adamın konfor düzeyine eşittir. Sıcak ortamlarda durum tam tersidir,  vücut çevreye ısı vermekte güçlük çeker ve sıkıntı çekilir. Hafif giysiler giyilerek çevreye ısı geçişi kolaylaştırılır ve hareket düzeyi en aza  indirilerek vücudun atık ısı üretimi azaltılır.  Hafif iş yaparken veya yavaş yürürken vücuttan ısıtılan ısının yarısını terleme yoluyla gizli ısı olarak diğer ısıda taşınım ve ışınımla duyulur ısı olarak çevreye verilir.  Dinlenirken veya masa başında çalışırken atılan ısının çoğu (yaklaşık % 70`i) duyulur ısı olarak, ağır iş yaparken de atılan ısının çoğu (yaklaşık % 60`ı) gizli ısı olarak çevreye verilir. Terleme sırasında yüzeyde oluşan sıvı, buharlaşırken gizli ısıyı veya buharlaşma ısısını vücuttan sağlar, böylece vücut soğumuş olur. Fakat ortamın bağıl nemi 0 `e yakınsa, terlemenin büyük bir yararı  olmaz. Uzun süreli terlemeye vücudun su kaybı eğer su içerek giderilmezse terleme azalır vücut sıcaklığı artar ve sıcak çarpması olabilir.

Latin kökenli bir sözcük olan klima, iklim anlamına gelir. İklim sözcüğünden bir ülkeyi etkisi altında bulunduran  coğrafi ve atmosferik koşullar ya da sıcaklık, atmosferik basınç, rüzgar ve fırtına gibi   atmosferin durumu ve belirli bir yerdeki değişimini karakterize eden  meteorolojik olguların tümü anlaşılır.

İnsanın  biyolojik yapısı yanında ruh ve beden sağlığı  da meteorolojik olgulardan etkilenir. Çevremizi, çevremizde  geçen doğa olaylarını algıladığımız duygularla ancak tanıyabilir, anlayabilir ve değerlendirebiliriz.  Atmosferik ortamda dokunma duyusu ile algıladığımız duyguların başında sıcaklık ve soğukluk duyguları gelir. Yerine göre sıcaklık duygusu algıladığımız zaman serinlemek ve soğukluk duygusunu algıladığımız zaman da ısınmak isteriz.

Rahat çalışabileceğimiz, rahat dinlenebileceğimiz ve rahat eğlenebileceğimiz bir ortamın oluşturulabilmesi için yapay yollarla ve teknolojik yöntemlerle atmosferik çevre koşullarının  değiştirilmesi gerekir.  Günümüzde yaşamımızı rahat sürdürebileceğimiz bir ortamın oluşturulması için  atmosferik çevre koşullarının değiştirilerek sıcaklık, yerine  göre de soğukluk  duygularına dönüştürülmesini sağlayan yapay yolları ve teknolojik yöntemlerin tümüne KLİMA denilmektedir.

Kimyasal tepkimeleri yer değiştirme tepkimeleri ve indirgenme yükseltgenme tepkimeleri olarak sınıflandırabiliriz.

Nötürleşme tepkimeleri

1.      Hacim bakımından havanın yaklaşık beşte dördünü oluşturan ve olağan sıcaklıkta gaz halinde bulunan madde.
2.    Amonyak azotu, hidrojen ile birleşerek NH₄ kimyasal kökünü oluşturan azot.

Atom sayısı                      : 7

Atom kütlesi                    : 14,0067

Fonon serbest yolu,geometrik saçılma ve diğer fononlar tarafından saçılma seklinde iki olayla belirlenir.Atomlar arası kuvvetler tümüyle harmonik özelliğe sahip ise , fononlar arasındaki herhangi bir çarpışma söz konusu olmayacak..Harmonik olmayan durumda ise, fononlar arasındaki etkileşmeler sonucunda serbest yol için sınırlı bir büyüklük ortaya çıkar.Burada fonon etkileşmeleri sonucunda ortaya çıkacak olan ısısal direnci dikkate almamız gerekecektir. Her ne kadar böyle bir direncin varlığını düşünmek kolay olsada,teorisini geliştirmek o kadarda  kolay değildir.Isısal iletimi tanımlayabilmek için, kristalde fononların ısısal dengede olabileceği bir konumun varlığını dikkate almamız gerekmektedir.Böyle bir sistemde fononların kristalin bir ucunda T₁,diğer ucunda da T₂  sıcaklığında ısısal dengede bulunduklarını söyleyemeyiz. Ayrıca,ısısal iletim için,fononların dengedeki dağılımlarını da ortaya koyabilmemiz gerekir.Örnek olarak fonon gazının toplam momentumu çarpışma ile değişmeyeceğinden,  K₁ + K₂ = K₃  şeklinde ortaya çıkan üç fonon çarpışması da dengeyi sağlayamayacaktır. Böyle bir çarpışma için fononun momentumu;

J = Σ  n_K .ħ.K ...........................(1)